Lekcontrole F-gassen: hoe vaak is die verplicht?

"Hoe vaak moet die lekcontrole eigenlijk?" — een vraag die op installatie- én op exploitant-zijde regelmatig voor de voeten loopt. Het antwoord is eenvoudiger dan het lijkt: de frequentie hangt aan één getal — de CO₂-equivalent van wat er in de installatie zit. Hieronder de drie drempels uit de F-gassenverordening, plus rekenvoorbeelden per koudemiddel zodat je het zelf kunt nazoeken.

Wat is een lekcontrole precies?

Een lekcontrole is een periodieke meting om vast te stellen of een koel-, klimaat- of warmtepompinstallatie koudemiddel verliest. Een gecertificeerd monteur loopt het systeem na — meestal met een elektronische snuffeldetector of via druk-/zeepwatercontrole op de aansluitingen — en legt de uitkomst vast in het installatielogboek. De verplichting komt uit de F-gassenverordening en geldt voor de exploitant — degene die de installatie in gebruik heeft, niet automatisch de eigenaar van het pand.

De drie drempels — en hoe vaak

De frequentie schaalt mee met de omvang van de installatie, gemeten in CO₂-equivalent:

• Vanaf 5 ton CO₂-equivalent: ten minste eenmaal per jaar een lekcontrole.
• Vanaf 50 ton: ten minste eenmaal per zes maanden.
• Vanaf 500 ton: een vast lekkagedetectiesysteem is verplicht; daardoor halveert de basis-frequentie van drie maanden naar eens per zes maanden voor de monteur-controle.

Twee belangrijke nuances:

• Met goedgekeurd lekdetectiesysteem mag de frequentie halveren. Een installatie van 5 ton met een werkend lekkagedetectiesysteem hoeft daarmee in beginsel maar één keer per twee jaar handmatig gecontroleerd — mits het detectiesysteem zelf jaarlijks wordt getest.
• Hermetisch gesloten installaties kennen een verhoogde drempel: de verplichting begint daar pas vanaf 10 ton CO₂-equivalent.

Rekenvoorbeeld: hoeveel kilo is "5 ton"?

CO₂-equivalent reken je uit als vulling (kg) × GWP van het koudemiddel. Voor de meest voorkomende types:

• R-290 (propaan, GWP 3): je komt praktisch nooit aan 5 ton — dat zou meer dan 1.600 kg vulling vragen.
• R-32 (GWP 675): vanaf zo'n 7,4 kg vulling is de installatie jaarlijks lekcontroleplichtig.
• R-454B (GWP 466): vanaf ongeveer 10,7 kg.
• R-410A (GWP 2.088): al vanaf ongeveer 2,4 kg — een typische split-airco van 3 kg zit met 6,3 ton CO₂-equivalent ruim boven de grens.
• R-404A (GWP 3.922): zelfs een kleine commerciële koeling van 1,3 kg is al lekcontroleplichtig.

Voor twijfelgevallen rekent de logboekplicht-check je situatie in twee minuten door — en geeft direct de bijbehorende controle-frequentie terug.

Wie mag de lekcontrole uitvoeren?

Niet iedereen. De controle moet door iemand met een geldig F-gassen-persoonscertificaat (BRL 200, categorie I-IV), en het uitvoerende bedrijf heeft het F-gassen-bedrijfscertificaat nodig. Hoe je die aanvraagt en wat ze kosten, lees je in F-gassen-certificaat aanvragen.

Wat zit er in een goede lekcontrole-registratie?

De controle is niet alleen "even langslopen". De auditor wil terugzien:

• Datum en uitvoerend monteur, met certificaat-nummer.
• Methode — elektronische lekdetectie, drukproef, zeepwater of detectiesysteem-readout.
• Bevindingen — gecheckte aansluitingen, drukmetingen, eventueel gevonden lekkages.
• Vervolg-acties — gerepareerd lek, bijgevuld koudemiddel (met hoeveelheid), of "geen bevindingen".
• Volgende controle-datum, afgeleid van de drempel en de installatie-vulling.

Zonder die data is je installatielogboek onvolledig en kan dat bij audit als bevinding terugkomen.

Wat als je de termijn mist?

Twee dingen kunnen er gebeuren. Bij een K25000- of STEK-controle komt een gemiste of te late lekcontrole op de bevindingen-lijst — afhankelijk van het tekort kan dat een conditionele bevinding of, bij herhaald patroon, een schorsing zijn. Wordt er daadwerkelijk lekkage vastgesteld in een installatie waarvan de controle te lang geleden was, dan kan de toezichthouder (ILT) handhavend optreden tegen de exploitant — dat loopt van waarschuwing tot last onder dwangsom.

Praktisch: zet de volgende-controle-datum bij elke nieuwe vulling automatisch in je systeem en laat een herinnering ruim van tevoren afgaan. Zo voorkom je dat het signaal pas bij audit boven water komt.

Hoe Koldwerk de frequentie automatisch bewaakt

Per installatie leg je koudemiddel-type en vulling vast; Koldwerk rekent de CO₂-equivalent uit, koppelt daar de juiste controle-frequentie aan en zet de volgende lekcontrole-deadline klaar in de installatiebeheer-module. Komt de deadline binnen 30 dagen, dan krijgt de eigenaar een herinnering; is hij verstreken, dan wordt de installatie als achterstallig gemarkeerd. De gekoppelde koudemiddel-administratie zorgt dat elke bijvulling de drempel-berekening direct bijwerkt — handmatig hertellen na elke werkbon hoeft niet. Wat dat kost staat op /prijzen; hoe we ons tot andere oplossingen verhouden lees je op /vergelijk.

Verder lezen

• Reken jouw installatie door met de logboekplicht-check.
• GWP-waarden koudemiddelen — de tabel die de drempels mogelijk maakt.
• Warmtepomp: onderhoud en logboek verplicht? — apart artikel voor warmtepomp-eigenaren.
• F-gassenverordening 2024/573 — de wettelijke achtergrond.
• Koudemiddel-balans: praktische gids — hoe lekcontrole-data je balans voedt.

Disclaimer: drempels, frequenties en certificering-eisen kunnen wijzigen. Deze toelichting is een samenvatting in eenvoudige taal — voor het juridisch bindende kader geldt Verordening (EU) 2024/573 en de nationale uitvoering door ILT en de certificerende instellingen.