Mag je nog bijvullen met R-410A of andere hoge-GWP-koudemiddelen na het verbod?

Kort antwoord

Het hangt af van welk koudemiddel je bedoelt. Voor R-410A is het antwoord simpel: ja, bijvullen met virgin (nieuw, ongebruikt) R-410A mag gewoon. R-410A heeft een GWP van 2088, en dat zit onder de drempel van 2500 die in de wet geldt voor het onderhoudsverbod. Voor koudemiddelen met een hogere GWP — denk aan R-404A en R-507A — ligt dat anders: virgin bijvullen van bestaande installaties met die middelen is sinds 1 januari 2020 verboden, met een uitzondering voor gerecycled en geregenereerd koudemiddel.

Dit artikel gaat over dat onderscheid, en over het verschil met het bekendere verbod op het op de markt brengen van nieuwe apparatuur (zie F-gassen productverbod-tijdlijn voor dat andere onderwerp).

Het misverstand: R-410A valt niet onder dit verbod

Op de werkvloer wordt "R-410A mag niet meer" vaak door elkaar gehaald met twee heel verschillende regels:

• Het verbod om nieuwe apparatuur met bepaalde koudemiddelen op de markt te brengen (bijvoorbeeld het verbod op HFK's in nieuwe airco's boven een bepaalde GWP-drempel, met eigen jaartallen) — dat is een ander onderwerp, uitgewerkt in F-gassen productverbod-tijdlijn.
• Het verbod om bestaande installaties te servicen/bijvullen met virgin koudemiddel boven GWP 2500 — dat is het onderwerp van dit artikel, geregeld in artikel 13 van de F-gassenverordening.

R-410A (GWP 2088) zit onder de GWP 2500-grens van dat onderhoudsverbod. Je monteur mag dus, wat dit specifieke verbod betreft, een bestaande R-410A-installatie gewoon blijven bijvullen met nieuw, ongebruikt R-410A. Dat R-410A op termijn duurder en schaarser wordt door de quotum-afbouw (zie F-gas-quota 2027: hoe bereid je je bedrijf voor) en irrelevant wordt voor nieuwe installaties, is een ander verhaal — maar het is geen wettelijk bijvulverbod op bestaande apparatuur.

Welke koudemiddelen vallen wel onder het bijvulverbod?

Het onderhoudsverbod van artikel 13 raakt koudemiddelen met een GWP van 2500 of hoger. In de praktijk zijn dat vooral de oudere, hoog-GWP HFK-blends die je nog in ouder gekoeld transport en oudere koel-/vriesinstallaties tegenkomt, zoals:

• R-404A
• R-507A
• Vergelijkbare hoog-GWP-blends

Check bij twijfel de GWP-waarde van het specifieke koudemiddel in je installatie — zie GWP-waarden koudemiddelen: complete tabel + uitleg. Belangrijk: sinds de herziening van de F-gassenverordening geldt dit verbod niet meer alleen bij grote installaties. Sinds 1 januari 2025 geldt het voor koelinstallaties van elke omvang, en sinds 2026 ook voor airconditioning en warmtepompen — zie de volgende sectie voor de details.

De regels op een rij (art. 13 F-gassenverordening)

De regels rond dit onderhoudsverbod zijn de afgelopen jaren aangescherpt. Er zijn twee lagen om uit elkaar te houden:

• De oorspronkelijke regel (Verordening (EU) 517/2014, sinds 1 januari 2020): virgin koudemiddel met GWP 2500 of meer mocht niet meer gebruikt worden voor service/onderhoud, maar dit gold alleen bij koelapparatuur met een vulling van 40 ton CO2-equivalent of meer. Voor R-404A of R-507A kwam die drempel destijds ruwweg neer op een vulling vanaf ongeveer 10 kg.
• De huidige regel (Verordening (EU) 2024/573, die 517/2014 heeft vervangen): deze drempel van 40 ton CO2-eq is vervallen. Vanaf 1 januari 2025 geldt het verbod op virgin koudemiddel met GWP 2500 of meer voor koelinstallaties van elke omvang — er is dus geen minimumvulling meer die je installatie moet halen voordat het verbod van toepassing is. Vanaf 2026 geldt hetzelfde verbod (GWP 2500 of meer, virgin) ook voor airconditioning en warmtepompen, eveneens zonder ondergrens qua vulling.

Let op: bronnen lopen op detailpunten uiteen over de precieze einddatum van de gerecyceld/geregenereerd-uitzondering per apparatuurcategorie (zie hieronder), en er is voor stationaire koeling (met uitzondering van chillers) een verdere aanscherping voorzien vanaf 2032 naar een GWP-drempel van 750. Verifieer bij een concrete, grote of recente installatie altijd de actuele stand via IPLO (opent in nieuw tabblad) of de geconsolideerde wettekst op EUR-Lex, of vraag dit na bij je certificerende instelling.

De uitzondering: gerecycled en geregenereerd koudemiddel

Het onderhoudsverbod geldt niet onbeperkt voor koudemiddel dat al in omloop is. Er is een overgangsregeling voor:

• Geregenereerd koudemiddel met GWP 2500 of meer, gebruikt voor onderhoud van bestaande koelapparatuur — mits geëtiketteerd conform de etiketteringsvoorschriften van de verordening (herkomst en batchgegevens van de regeneratie-installatie).
• Gerecycled koudemiddel met GWP 2500 of meer, gebruikt voor onderhoud van bestaande koelapparatuur — mits het is teruggewonnen uit diezelfde (of gerelateerde) apparatuur, dus niet vrij verhandelbaar aan derden.

Deze uitzondering loopt niet voor alle apparatuur tot dezelfde datum: voor koelinstallaties eindigt hij rond 1 januari 2030, voor airconditioning en warmtepompen rond 2032. Bronnen lopen op de exacte einddatum net iets uiteen, dus controleer dit voor jouw specifieke situatie via IPLO of EUR-Lex. Daarna vervalt ook deze route en moet je bij servicewerk overstappen op een alternatief koudemiddel of de installatie ombouwen. Zie voor het praktische deel van terugwinnen en de administratie eromheen Koudemiddel terugwinnen: de regels, het certificaat en de balans en Koudemiddel-balans — een praktische gids.

Wat betekent dit praktisch voor je werkbon en logboek?

Bij servicewerk aan een installatie met een hoog-GWP-koudemiddel (GWP ≥2500) moet je kunnen aantonen wat je hebt bijgevuld en waar het vandaan komt — ongeacht de grootte van de installatie:

• Noteer in het F-gassenlogboek of virgin, gerecycled of geregenereerd koudemiddel is gebruikt — zie F-gassen-logboek: wat moet erin staan?.
• Bewaar bij gerecycled/geregenereerd koudemiddel het etiket of de herkomstverklaring.
• Houd bij om welk type apparatuur het gaat (koeling versus airconditioning/warmtepomp) en sinds wanneer die in bedrijf is, omdat de ingangsdatum van het verbod en de uitzonderingstermijn daarvan afhangen.
• Dit sluit aan op je reguliere lekcontrole-verplichtingen, zie Lekcontrole F-gassen: hoe vaak is die verplicht?.

Bij twijfel over de GWP-drempel van een specifiek koudemiddel of blend: check de tabel in GWP-waarden koudemiddelen voordat je een keuze maakt.

Wat als je toch bijvult met verboden virgin koudemiddel?

Bijvullen met virgin koudemiddel boven GWP 2500 na de ingangsdatum van het verbod is een overtreding van de F-gassenverordening, en dat is handhaafbaar door de ILT. Zie voor de risico's en tarieven ILT-boetes F-gassen: risico's zonder geldig certificaat en F-gassen-boetes: wat zijn de bedragen? (ILT-tarieven op een rij).

Alternatieven als je installatie tegen de grens aanloopt

Loopt een klant tegen dit verbod aan (R-404A- of R-507A-installatie, geen gerecycled koudemiddel meer voorradig), dan is ombouwen of vervangen naar een lager-GWP-alternatief meestal de enige structurele oplossing. Zie R-32 vs R-410A vs R-454B: verschillen en welke kies je? en Natuurlijke koudemiddelen: R-290, R-744 en ammoniak vergeleken voor een vergelijking van de opties.